ابن فهد حلى

ابن فهد حلى

ابن فهد حلىابن فهد حلی

ابوالعباس جمال‌الدين احمد بن شمس‌الدين محمد بن فهد حلى اسدی[1] مشهور به ابن فهد حلی در سال 757 هجری قمری در شهر حله به دنيا آمد ودر سال 841 هجري قمري در کربلا در گذشت.

ابن فهد حلى فقيه و محدث شيعی قرن 7 و 8 قمری[2][3] که در اخلاق، مقامات معنوي و سلوک عرفاني از بزرگان شيعه می باشد.[4] وی همچنين در دوره خود از بزرگان فقه شيعه بود.

وی پس از فراگيری خواندن و نوشتن به حوزه علميه حله رفته و تحصيل علوم اسلامی را شروع کرد.

 

سـال 757ق بـود که سالها از حمله وحشيانه مغـول می گذشت امـا زخـم آن همـچنان بـاقى بـود. شهرهاى اسـلامى به ويـرانه تـبديل گشـته بود ولى حـله به تدبـير عـالمان آن ديـار از اين حـملات در امان مانده، در آرامشى نسبى به سـر مى بـرد

 

حله اكنون يكى از شهرهاى استان بابِل است و در گذشته هاى دور به آن جامعان مى گفتند. اين شهر را «سيف الدوله صدقه» يكى از پادشاهان آل مزيد كه از سلسله هاى شيعه به حساب مى آمدند در محل جامعان بنا نهاد و حله ناميد. تا سال 547 حكومت حلّه به دست بنى مزيد بود و پس از آن مدتى در دست عباسيان، زمانى در قلمرو ايلخانان و هنگامى در سيطره آل جلاير به حساب مى آمد.

 

فارغ از هياهوى دنياپرستان در شهر حله در منزل يكى از شيعيان بنام شيخ شمس الدين مـحـمد بن فـهد كـودكى به دنـيا آمـد كه نامش را احـمد نهـادند. احـمد در خـانه سـاده و زنـدگى باصفاى شيخ شمس الدين محمد روحانى شيعى پا به جهان نهاد و رشد و نمو را شروع كرد.

 

بيشترين مدت حيات احمد بن محمد بن فهد حلّى در زمان حكومت جلايريان بوده است. جلايريان از سال 740ق تا سال 813ق بر حله حكومت مى كردند. بنيانگذار اين سلسله شيخ حسن چايلكانى بود كه پس از او سلطان اويس و سپس سلطان حسين و سلطان احمد بر حله حكومت كردند.

ابن فهد حلى 56 سال از مدت 84 سال حيات خود را در زمان آل جلاير بسر برده و در حله بوده است.

 

احمد كم كم رشد كرد و دوران كودكى را در حلّه پشت سر گذاشت و در خانواده شيعى خود و در پرتو مهر و محبت پدر و مادر هر روز تعليمى تازه مى يافت و جانش از زلال احكام اسلام در خانواده اى اين چنين نورى تازه مى گرفت پس از آن به سن تحصيل رسيد و چون ديگر فرزندان حله به مكتب خانه رفت و خواندن و نوشتن را آموخت.[5]

 

چنانكه گفتيم به تدبير عالمان حلّه حوزه علميه حـلّه و شهر از گزند مغـول در امـان مـانده بود و اكنون كه ابن فهد در سنين جوانى است يكى از حوزه هاى پرقدرت شيعى به حساب مى آيد.

احمد بن فهد پس از فراگيرى خـواندن و نوشـتن به حـوزه علميه حلّه رفته وتحصيل علوم اسلامى را شروع كرد. او جدى و مصمّم به درس خواندن پرداخت و با تقوا و پرهيزگارى توفـيق بيشترى براى ادامه تحصيل يافت. سالها مى گذشتند و ابن فهد سـخت مشغول تحـصيل شده و دوره هاى عـلوم اسلامى را پشت سر مى گذاشت تلاش پى گير و زحـمت شبانه روزى از او عـالمى بزرگ و فقـيهى سـترگ سـاخت كه در آسـمان حــلّه درخـشيد.

معرفت قدسی

ابن فهد در محضر استادانش همگام با علوم ظاهری و ابعاد علمی به پالایش روح و تهذیب نفس پرداخت و از معرفت الهی« در مكتب 

حقایق» و« پیش ادیب عشق » بهره ها برد وراهبری توانا شد. او در پرتو« مراقبت» و« محاسبت» فروغی تابناك یافت و زندگی اش نمونه یك موحد والاتبار شد.اوقاتش غرق در مشاهدات توحیدی و جذبات الهی می گذشت و به مقامی رسید كه در وصف نگنجد.
عارف كامل علامه میرزا علی آقا قاضی طباطبایی - استاد عرفان علامه طباطبائی و بسیاری دیگر از بزرگان - درباره اش چنین فرموده است:

سه نفر در طول تاریخ عارفان به مقام «تمكن در توحید» رسیده اند:
1- سید بن طاووس 2- احمد بن فهد حلی 3- سید مهدی بحرالعلوم - رضوان الله علیهم-.

 

وفات 

سرانجام سال 841 ق فرا رسيد و از عمر احمد بن فهد 85 سال گذشته بود و آخرين لحظات زندگی شيخ بود. او مشتاق ديدار بی پرده دوست، آماده پرواز شده، بال گشود و غبار طبيعت را از روح خود زدوده چشم دوستان در فراق شيخ ترانه جدايی سر داد و گلاب اشک را مويه کرد. دوست‏داران شيخ جنازه را بر گرفته، در ميان اندوه مومنان تا باغ نقيب علويين کربلا تشييع کرده، به خاک سپردند.

آرامگاه آن مرد نامی ‏از همان ابتدا مورد توجه مومنان و عالمان بود. نقل کرده‏اند آقا سيد علی طباطبايی (مولف کتاب "رياض‏المسائل") بر زيارت قبر او مداومت داشته است.[6]

قبرابن فهد حلى اکنون در مدرسه‏ای از مدارس علوم دينی قرار دارد و زيارت‏گاه عام و خاص است.


پی نوشتها

[1] التحصين و صفات العارفين، ابن فهد حلی، (ترجمه: سيد علی جبار گلباغی ماسوله، انتشارت لاهيجی، 1377
[2] تاريخ‏ الحله، شيخ يوسف کرکوش، نشر شريف رضی قم، ج ? و ?.
[3] هم‌زمان با ابن فهد حلی دانشمند ديگری نيز اهل «احساء» از روستاهای حله، با همين عنوان (ابن فهد) مشهور بوده است که همنامی اين دو عالم موجب اشتباهاتی شده است. هر دو از شاگردان «ابن متوّج» و هر دو شرحی بر «ارشاد» علامه حلی نوشته‏‌اند. شرح ارشاد ابن فهد حلی معروف به شرح ارشاد است، ولی شرح ارشاد ابن فهد احسايی نام ديگری دارد. ابن فهد حلی از معلمان اخلاق و سير و سلوک است و جوششی در معرفت و اخلاق داشته، ولی ابن فهد احسايی تنها در فقه استاد بوده است. «فهد» نام جد ابن فهد حلی است و نام پدر ابن فهد احسايی. (ترجمه روضات الجنات، محمدباقر ساعدی، اسلاميه، قم: ????، ج ?، ص ‏??? و ???.)
[4] «ابن‌فهد حلی» عالمی که بيل در دستش مار شد فارس نيوز

[5] تاريخ الحله، شيخ يوسف کرکوش، نشر شريف رضی قم، ج 1 و 2.

[6] ريحانه الادب، ميرزا محمدعلی مدرس تبريزی، ج 8، ص 147

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی