استادان شاگردان و تأليفات ابن فهد حلی

استادان شاگردان و تأليفات ابن فهد حلی

استادان

 احمد بن فهد سالها در مكتب استادان خود علم و معرفت اندوخت و خود را به زيور صلاح و ادب آراست.

استادان او در اين مدت عبارت بودند از :

 1 - على بن محمد بن خازن حايرى

 2 - شيخ احمد بن متوّج بحرانى : او عالمى بزرگ و عارفى كامل، مفسّر و شاعر بوده است.

 3 - ضياءالدين ابوالحسن على بن محمد بن مكى، فرزند شهيد اول.

 4 - على بن يوسف بن عبدالجليل نيلى.

 5 - بهاءالدين على بن عبدالكريم بن عبدالحميد نسّابه : او را از بزرگترين استادان ابن فهد شمرده اند. وى شاعر و عالمى عامل و صاحب مقامات معنوى و كرامات بوده است.

 6 - سيد جمال الدين بن اعرج حسينى.

7 - فاضل مقداد : از متكلمان بزرگ شيعه.

 8 - جلال الدين عبدالله بن شرفشاه.

 9 - حسن بن ابى الحسن ديلمى : او عارفى بلند مرتبه و از محدثان والامقام اماميه بوده است. مشهورترين اثر او «ارشادالقلوب» است. گفته اند او در فقه و حديث و عرفان و سيره نگارى نيز از مردان سرشناس شيعه بوده است.

 10 - نظام الدين على بن عبدالحميد نيلى[1].

 

شاگردان

در آن زمان حوزه علميه حله جوششی خاص داشت و ابن‏فهد از نام‏آوران حوزه حله به شمار می آمد.

ابن‏فهد در مدرسه "زعيه" حلقه تدريس داشته و شاگردانی تربيت کرده است.

در اين جا به ياد کردی از آنان می پردازيم.

1. ابن‏طی مولف کتاب "مسائل ابن‏طی": از شرح حال او چنين به دست می آيد که وی بيشتر به موجب فزونی معرفت آن بزرگ شيفته و در خدمت ابن‏فهد بوده است.
2. ابن عشره: فقيهی وارسته بوده که از حالات روحی او بسيار نوشته‏اند او در پايان عمر برای خود قبری فراهم آورد و پس از فوت در همان قبر دفن شد.
3. احمد بن محمد بحرانی
4. ابن راشد قطيفی
5. شيخ شمس‏الدين محمد حولانی عاملی
6. ظهيرالدين بن علي عينائي عاملی
7. شيخ عبدالسميع بن فياض اسدی
8. علی بن هلال جزائری او از بزرگ‏ترين استادان محقق ثانی بوده است.
9. علي بن فضل بن هيکل
10. سيد محمد بن فلاح موسوی حويزی
11. سيد محمد نوربخش
12. شيخ مفلح بن حسن صيمری
13. عزالدين حسن بن احمد بن فضل مارونی عاملي
14. شمس‏الدين بن عزالدين بن ابی القاسم الحسينی.[2]

تأليفات

کتاب‏های ابن‏فهد نگارستانی است که از قلم رنگ گرفته و مجموعه‏ای از کتب و رسايل را پديد آورده است. گنجينه‏ای که دانشمندان بزرگوار شيعه در طول حياتشان جمع‏آوری کرده‏اند ميراثی پر ارج است که بايد آن را پاس داشت و تلاششان را ستود.

در اين ميان حتی دشمنان نيز نتوانسته‏اند از مدح و ستايش اينان دم فرو بندند. و بلکه خود از آنها بهره فراوانی برده‏اند.

در اينجا به ذکر شماری از تاليفات ابن‏فهد می پردازيم:

1. الاوعية و الفنوم
2. استخراج الحوادث (رساله فوق برداشت‏هايی است از حديث حضرت امير(علیه السلام) که در آن خبر حمله مغول و ظهور سلسله صفويه داده شده است.)
3. اسرار الصلاة
4. بغية الراغبين
5. تاريخ الائمه
6. التحصين فی صفات العارفين (اين اثر يکی از متون ارزنده عرفانی است که در آن ضمن بررسی موضوع عزلت و گمنامی ‏از ديدگاه معصومين آن را يکي از صفات نيک و از شرايط کمال دانسته است.)
7. الدر الفريد في التوحيد
8. الدر النضيد
9. رساله‏ای به اهل جزاير
10. رساله‏ای در فضيلتنماز جماعت
11. رساله‏ای مختصر در واجبات حج
12. شرح ارشاد علامه حلی
13. شرح الفيه شهيد اول
14. شرح نفليه شهيد اول
15. عده الداعی و نجاح الساعی (اين کتاب از مشهورترين آثار ابن‏فهد حلی و يکی از مهم‏ترين کتاب‏ها در ادعيه و اخلاق است. ابن‏فهد ابواب شش‏گانه کتاب را چنين تنظيم کرده است: ترغيب بر دعا، عوامل استجابت دعا، آداب و شرايط دعا کننده، شيوه‏های دعا، ذکر، تلاوت قرآن.
16. مصباح المبتدی و هداية المقتدی
17. المقتصر من شرح المختصر
18. المهذب البارع (اين کتاب شرح مختصر النافع محقق حلي است و از مهم‏ترين کتاب‏های فقهی ابن‏فهد به شمار می آيد. فقها و دانشمندان عرصه فتوا در کتاب‏های فقهی خود از نظرات او و کتاب دقيق، عميق و پربار وی ياد کرده‏اند.)
19. النجوم

زيبا نکته‏ای که در پايان تاليفات ذکر آن بجاست تلاش مداوم و پويای اين دانشمند و عارف شيعی قرن نهم است که تا دمادم مرگ به مجاهدت و تحقيق و تأليف پرداخته است.

بخشی از کتاب‏هايش نيمه‏ تمام مانده و حتی برخی در ميانه مطلب رها شده است. گويا مرگ را با آخرين مرکب قلم او قرابتی تمام بوده است. بعلاوه در ميان انديشه‏های مکتوب او به دو عنصر نماز و دعا توجه خاصي شده است و چيزی در حدود يک سوم تاليفات ايشان در اين باره است. اين ريشه در يافته‏ها و نهفته‏های روح پاک او دارد و نشان از درکی همراه با يافتن و مشاهده دارد.

در طبقه شاگردان شهید اول و فخر المحققین است مشایخ ‌حدیث او فاضل مـقـداد سـابـق الذکر، و شیخ علی بن الخازن فقیه و شیخ بها الدین علی بن عبدالکریم است
علی الـظاهر اساتید فقهی او نیز همینها هستند
ابن فهد تالیفات فقهی معتبری دارد، از قبیل: المهذب الـبارع که شرح المختصر النافع محقق حلی است و شرح ارشاد علا مه به نام المقتصر و شرح الفیه شـهـیـد اول شـهـرت بیشتر او در اخلاق،دعا و سیر و سلوک است کتاب مشهور او در این زمینه، عده الداعی است.[3]
ابن‏فهد از تربیت یافتگان مکتب فقهی شهید اول، و از اکابر فقها و علمای امامیه درقرن نهم هجری است کـه در فـقـه و سـیـر و سلوک و زهد و تقوی و عبادت مقام شامخ و والایی دارد او حاوی کمالات ظـاهـری و بـاطـنـی و جـامع علم و عمل و حاوی معارف عقلی و نقلی بوده است بهترین معرف مـقـامـات بـاطـنی او، آثار و تالیفات باقی مانده ازاوست که حکایت از مقامات باطنی و معنوی او می نماید

 


پی نوشتها

[1] ريحانه الادب، ميرزا محمدعلی مدرس تبريزی، ج 8، ص 193 و المهذب البارع، ابن‏فهد حلی، تصحيح شيخ مجتبی عراقی ج 1، ص 18 و 19.

[2] طبقات اعلام الشيعه، آقا بزرگ تهرانی، ج 4، بخش الضياء اللامع فی القرن التاسع و بحار الانوار، علامه مجلسی، ج104و 105 (اجازات بحار)

[3]    آشنایی با علوم اسلامی، ص 301 .

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی