الفتوحات المکیه بزرگترین اثر ابن عربی

الفتوحات المکیه بزرگترین اثر ابن عربی


الفتوحات المکیهفتوحات مکیه بزرگترین اثرابن عربی
بزرگترین اثر ابن عربی که به قول طرفدارانش دائرة المعارف عظیم عرفانی است. این کتاب به پانصد و شصت باب تقسیم شده است. اصول عرفان و تصوف، معرفی شخصیت های عرفانی گذشته و حال غرب و شرق، دانش های مخصوص اهل سلوک، مراحل و منازل سلوک، معرفی انبیا و سلوک عرفانی آنان، مسائل مختلف دینی اعم از فقه و حدیث، تأویل گسترده آیات قرآن و در نهایت تجربه ها و احوال روحانی خود را در این مجموعه ثبت کرده است. ابن عربی ادعا دارد که نوشتن این کتاب نه ارادی که به واسطه الهام فرشته و با الهام او نوشته شده است.
یکی از طرفداران وی به نام سید حسین نصر درباره این کتاب می نویسد:
«فتوحات علاوه بر معتقدات تصوف، از زندگی و اقوال متصوفان قدیم تر، عقاید جهان شناختی از اصل هرمسی یا نو افلاطونی که وارد الهیات تصوف شده، علوم باطنی همچون جفر، رموز و تمثیلات کیمیایی و احکام نجومی و در واقع از هر چیز دیگری که رنگ باطنی داشته و به صورتی در طرز تصور اسلامی نسبت به اشیاء پیدا کرده، بحث شده است. به این ترتیب کتاب فتوحات پیوسته مرجعی برای علوم باطنی بوده و فصل آن توسط نسل های متوالی متصوفانه مورد مطالعه و تفسیر واقع شده و رساله هایی در آن باره نوشته اند که در واقع تفسیرهایی است بر تار و پودهایی که با آن فرش فتوحات بافته شده است»(1).
کتاب فتوحات مکیه ابن عربی چاپ های متعددی دارد که از همه مهم تر در چهار مجلد بزرگ است. این کتاب شروحی نیز دارد که عموماً حواشی ای است که بر برخی از مطالب آن نوشته شده است. شروع نگارش آن همان گونه که از نام و معنایش پیداست در مکه و به سال 599ق آغاز شده، یعنی هنگامی که ابن عربی سی و نه ساله بوده و این اثر به مرور ایام تا دو سال پیش از مرگش ادامه یافته است. یعنی ختم آن به سال 636ق صورت گرفته است و لذا نگارش آن سی و هفت سال زمان برده است.
کتاب فتوحات ابن عربی را امام شعرانی (از متصوفان اهل سنت متوفی به سال 937ق) تلخیص نموده است. این کتاب بسیار مفصل متضمن جمیع عقاید و معارف متصوفانه است و محتوی پانصد و شصت فصل است که شیخ در فصل 559 کتاب، خود خلاصه ای از مندرجات تمام کتاب را آورده است. کسانی که این کتاب را با نظر نقد نگریسته اند، نکته ها بر آن گرفته اند،‌ از جمله این نکات که حکایت از احوال نفسانی خاص ابن عربی دارد، کتاب دعاوی غریبه اوست و رؤیاهای شگفتی است که از احوال خویش نقل دارد. مثل اینکه مکرر در این کتاب نقل کرده است که از دختری شیر خوار که داشتم مسئله ای از فقه پرسیدم، شنید و جواب آن مسئله بداد و جایی دیگر نقل می کند کودکی را که در شکم مادر بود وقتی مادر عطسه زد، از درون شکم آواز داد «یرحمک الله»!‌و این آواز کودک چنان رسا بود که همه حاضران شنیدند.
در این باره دکتر عبد الحسین زرین کوب می نویسد:


 

پی نوشتها

1-  سه حکیم مسلمان ص117

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی