سهل بن عبد الله تستری در آثار ابن عربی

سهل بن عبد الله تستری در آثار ابن عربی

عاقبت تصوفسهل بن عبد الله تستری
ابن عربی در آثارش از این صوفی با عناوین با شکوه «عالمنا» و «امامنا» تجلیل می کند و به مناسبت هایی با نظر موافق به ذکر نام و شرح عقایدش می پردازد.

از جمله در فصوص الحکم در فصّ اسحاقی، آنجا که نظر می دهد: بسایط به حق تعالی نزدیک تر از مرکباتند،[1] سهل را نیز صاحب این نظر، هم عقیده خود و متحقق در مقام احسان می شناساند و چنین می سراید:

«بذا قال سهل و المحقق مثلنا      لأنّا و إیّاهم بمنزل احسان» [2]

یعنی سهل قائل به این قول است و همچنین هر محققی که مثل ما عارف بالله است، که ما و ارباب تحقیق همه متمکن در منزل احسانیم.


در باب سیصد و شصت و نهم فتوحات مکیه که در معرفت منزل «مفاتیح خزائن جود» سخن می گوید، سهل را در مبرّزین در علم برزخ می شناساند که بر احوال مردمان در عالم برزخ آگاهند،

و می افزاید: «اما سهل در این مقام متوقف نمی شد، بلکه تبدل احوال و نیز بقای آنها را به یک حالت تا روز رستاخیز رؤیت می کرد». پس از آن نظر می دهد: «رؤیت سهل صحیح است ولی حکم به دوام و بقای آنها به یک حالت،‌تا روز بعث صحیح نیست». [3]
در باب سیصد و هفتاد و چهارم، آنجا که تأکید می کند غضب خداوند سابق بر رحمتش نباشد و او که اتساع رحمتش را تعمیم فرموده به کسی یا کسانی تخصیص ندهد و به قیدی یا قیودی متقید نگرداند،‌ به عنوان حکایت می انگارد:

«سهل ابن عبد الله با ابلیس ملاقات کرد، ابلیس با وی به مناظره پرداخت و گفت: خدای تعالی می فرماید: «و رحمتی وسعت کلّ شیء» کل افاده عموم نماید و شیء انکر نکرات باشد، بنابر این من از رحمت خداوند نومید نیستم. سهل گوید:

من متحیر ماندم ولی به زعم خود متوجه تقیید رحمت الهی شدم و بدو گفتم:

ای ابلیس خداوند آن را با قول خود «فسأکتبها» مقید گردانیده است. او به من گفت: ای سهل تقیّد صفت توست، نه صفت او و من دیگر پاسخی نیافتم». [4]
ابن عربی در جایی دیگر این حکایت را نقل می کند و سپس می افزاید: «فهو (ابلیس) استاذ سهل فی هذه المسألة و اما نحن فما أخذناها إلّا من الله فما لإبلیس علینا منّة فی هذه المسألة بحمد الله».
: ابلیس در این مسأله استاد سهل بن عبد الله تستری است و اما ما این جواب را بحمد الله از خود خدا دریافت نموده ایم پس ابلیس هیچ گونه منّتی به خاطر چنین مسأله ای بر ما ندارد


پی نوشتها

[1] ابن عربی معتقد است بسایط به حق نزدیک تراز مرکباتند، بعد از آن معادن، بعد از آن نبات، بعد از آن حیوان، بعد از آن انسان، البته انسان ناقص. (محی الدین ابن عربی چهره برجسته عرفان اسلامی، ص137 دکتر محسن جهانگیری)
[2] فصوص الحکم ص85 به نقل از ابن عربی چهره برجسته عرفان اسلامی ص137
[3] فتوحات مکیه ج3 ص395
[4] فتوحات مکیه ج3 ص466
البته اگر سهل بن عبد الله تستری پاسخ شیخ را نداد، پاسخ این است: آری، رحمت خداوند همه اشیاء را در بر گرفته است و هیچ کس حتی شیطان هم نباید از رحمت خداوند متعال نا امید شود. اما این رحمت در صورتی در دنیا شامل شیطان می شود که از تکبر خویش بر گردد و توبه کند و گذشته سیاهش را جبران نماید، در غیر این صورت همان خدایی که فرموده «و رحمتی وسعت کلّ شیء» به شیطان و پیروان وی وعده جهنم را داده است. و این توجیهات رندانه و زیرکانه شیطان به سهل و امثال وی است برای فریب که متوجه گناهان خود نگردند.

 

نظرات   

 
0 #1 عبدالله 1394-01-30 12:15
سلام از خدا بترس که بندگان حضرت حق را اینگونه دروغ گو خطاب میکنی در حالی که اینها هیچ از زندگی دنیا برای خود برای خود برنگذیدند و بترسید ازیوم الحشر که با اینها رو دررو میشود و متوجه خواهد شد که بر افکار باطل بوده اید خدا ما و شما را هدایت کند


پاسخ admin :

الهی آمین
نقل قول
 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی